Erişilebilirlik testi
Otomatik erişilebilirlik testi
Bir web sitesinin erişilebilirlik sorunları otomatik olarak taranır. Sonuç e-postayla gönderilir.
Mobil uygulama erişilebilirlik testi otomatik araçla yapılamamaktadır. Bunun için formu doldurabilirsiniz.
Ne yapıyorum
Sitenizi iki ayrı yolla inceliyorum. Birincisi yukarıdaki formla başlayan otomatik tarama. İkincisi, isterseniz benim ekran okuyucuyla sitenizi baştan sona kullandığım gerçek kullanıcı testi. İkisi aynı şeyi ölçmez, bu yüzden aralarındaki farkı baştan açıklamak istiyorum.
Otomatik tarama ne yapar
Adresi girip formu gönderdiğinizde sistem sitenize bir tarayıcıyla girer, sayfaları tek tek açar ve kodu erişilebilirlik kurallarıyla karşılaştırır. Tarama arka planda sürer. Sekmeyi kapatabilirsiniz, bittiğinde sonuç e-postanıza gelir.
Bulunan hatalar önem sırasına konur. Her hata için hangi sayfada olduğu, kimi etkilediği ve nasıl düzeltilebileceğine dair kısa bir ipucu yazılır. Bazı öğeler "elle kontrol önerisi" olarak ayrı işaretlenir. Bunlar aracın karar veremediği, bir insanın bakması gereken yerlerdir.
Kapsamı sizin seçmeniz gerekir. Ana sayfayı hızlıca tarayabilir ya da tüm siteyi seçebilirsiniz. Tüm site taraması sayfa sayısına göre uzun sürebilir.
Otomatik taramanın göremedikleri
Araç, bir şeyin var olup olmadığını söyler. Doğru ve anlamlı olup olmadığını çoğu zaman söyleyemez. Alternatif metni "resim1" olan bir görsel kurala uygun görünür. Açılan bir pencerenin klavye odağını çalıp çalmadığı, bir hata mesajının ekran okuyucuya iletilip iletilmediği, bir tarih seçicinin gerçekten kullanılıp kullanılamadığı taramada görünmez.
Bu yüzden temiz çıkan bir tarama, sitenizin erişilebilir olduğu anlamına gelmez. Otomatik bir sistem hiçbir zaman garanti edilmiş bir yol değildir. Ayrıntılı anlatımı otomatik tarama ile gerçek kullanıcı testi yazısında bulabilirsiniz.
Gerçek kullanıcı testini ben yapıyorum
Ekran okuyucu kullanan biri olarak sitenizdeki bir görevi baştan sona deniyorum. Ürünü bulmak, forma bilgi girmek, bilerek hata yapıp düzeltmek, işlemi tamamlamak gibi. Ekran okuyucunun ne dediğini, nerede sustuğunu ve odağın nereye gittiğini not alıyorum.
Bu testi bir şirket ekibi değil, ben kendim yapıyorum. Rapora da bunu açıkça yazıyorum. Tek bir kişinin deneyimi tüm kullanıcıları temsil etmez. Kullandığım ekran okuyucuyu, tarayıcıyı ve cihazı raporda belirtiyorum, çünkü başka bir birleşimde sonuç değişebilir.
Taramadan sonra gelen formdan bu testi talep edebilirsiniz. Rapor bağlantısındaki "Gerçek kullanıcı testi talep et" düğmesi, bilgilerinizi hazır doldurulmuş bir forma götürür.
Mobil uygulama erişilebilirlik testi
Mobil uygulamalar otomatik web tarayıcısıyla taranamaz. Bunun için formun altındaki "Mobil uygulama erişilebilirlik testi" bölümünü açın. Orada uygulamanızı anlatan bir form var. Uygulamanın indirme bağlantısını gönderirseniz gerçek bir cihazda, ekran okuyucuyla inceleyip raporlarım.
Kimler için
İş sahibiyseniz, sitenizin sizin göremediğiniz bir ziyaretçi grubunu kaybettirip kaybettirmediğini öğrenirsiniz. Yazılımcıysanız, hataları konumu ve çözüm ipucuyla birlikte iş kalemi olarak kopyalayabilirsiniz. Her hata için "Yazılımcı için kopyala" düğmesi vardır.
Kamu kurumu, banka, özel hastane ya da e-ticaret gibi bir alanda çalışıyorsanız mevzuat konusunda erişilebilirlik mevzuatı yazısına bakabilirsiniz. Test sonuçlarım bir mevzuata uygunluk belgesi değildir ve hukuki görüş yerine geçmez.
Raporu nasıl kullanırsınız
Rapor sayfası başlıklarla okunabilir bir web sayfasıdır. Hataları CSV olarak indirebilir, bağlantıyı kopyalayıp ekibinizle paylaşabilirsiniz. Rapor bağlantısı belirli bir süre sonra erişime kapanır, bu süre rapor sayfasında yazar.
Düzeltmeleri yaptıktan sonra aynı siteyi yeniden tarayabilirsiniz. Son taramadan çok kısa bir süre geçmişse, sitede değişiklik yapıp yapmadığınız sorulabilir.
Veri ve gizlilik
Formda ad soyad ve e-posta isteniyor. Bu bilgiler yalnızca sonucu size iletmek ve talebinizi yanıtlamak için kullanılır. Tarama kayıtları belirli bir süre saklanıp ardından silinir. Ayrıntılar form içindeki onay metinlerinde yer alıyor.
Sıkça sorulan sorular
Bir web sitesinin ya da mobil uygulamanın engelli kullanıcılar tarafından kullanılıp kullanılamadığının incelenmesidir. Kod kurallarla taranır, ardından önemli akışlar ekran okuyucuyla elle denenir.
Hayır. Tarama kodda var olup olmadığı ölçülebilen hataları bulur. Bir açıklamanın doğru olup olmadığını, odağın mantıklı ilerleyip ilerlemediğini ya da bir bileşenin gerçekten kullanılabildiğini çoğu zaman gösteremez. Otomatik bir sistem hiçbir zaman garanti edilmiş bir yol değildir.
Ayrıntılı yazıyı oku: Otomatik tarama tek başına yeterli mi?
Ben, bizzat. Ekran okuyucu kullanan biri olarak sitenizdeki görevleri baştan sona deniyorum. Arkamda bir şirket ekibi yok. Kullandığım ekran okuyucu, tarayıcı ve cihaz rapora yazılır.
Hayır. Tarama arka planda sürer. Tarayıcınızı kapatabilirsiniz. Bittiğinde sonuç e-postanıza gelir.
Ana sayfa taraması kısa sürer. Tüm site taraması sayfa sayısına, sitenin hızına ve yoğunluğa göre uzun sürebilir. Süre için kesin bir söz veremem.
Ana sayfa seçeneği yalnızca girdiğiniz sayfayı inceler. Tüm site seçeneği siteyi sayfa sayfa gezer. İlk deneme için ana sayfa, kapsamlı bir görünüm için tüm site daha uygundur.
Hatalar önem sırasıyla listelenir. Her hata için sayfa, konum, etkilenen kullanıcı grubu ve çözüm ipucu yazılır. Başlık yapısı ayrı bir bölümde gösterilir. Elle kontrol edilmesi önerilen öğeler ayrıca işaretlenir.
Rapor sayfasının bağlantısını paylaşabilir, hataları CSV olarak indirebilirsiniz. Her hatanın yanındaki "Yazılımcı için kopyala" düğmesi, hatayı konumu ve çözüm ipucuyla birlikte iş takip sistemlerine yapıştırılabilir biçimde kopyalar.
Evet. Mobil uygulamalar otomatik web tarayıcısıyla taranamaz. Bunun için sayfadaki "Mobil uygulama erişilebilirlik testi" bölümündeki formu doldurmanız yeterli. Uygulamayı gerçek bir cihazda ekran okuyucuyla inceliyorum.
Ayrıntılı yazıyı oku: Mobil uygulamamı da test ettirebilir miyim?
Bir testi yaptırmak zorunlu değil. Ancak Türkiye'de bazı kurum ve kuruluş grupları için web sitelerinin ve mobil uygulamaların erişilebilir olması bir Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile istenmiş durumda. Kendi durumunuz için genelgeye ve bir hukukçuya bakmanızı öneririm.
Ayrıntılı yazıyı oku: Siteme erişilebilirlik testi yaptırmak zorunlu mu?
Hayır. Raporum, sitenizin WCAG ölçütleri açısından incelenmesinin sonucudur. Resmî bir uygunluk belgesi ya da hukuki görüş değildir.
Ayrıntılı yazıyı oku: Testiniz mevzuata uygunluk belgesi yerine geçer mi?
WCAG, W3C'nin yayımladığı Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu'dur. Güncel sürüm 2.2'dir. Bulguları bu kılavuzun A ve AA seviyesindeki ölçütlerine göre değerlendiriyorum.
Ayrıntılı yazıyı oku: WCAG nedir, hangi sürüme göre test ediliyor?
Evet. Son taramadan çok kısa bir süre geçmişse sitede değişiklik yapıp yapmadığınız sorulabilir. Değişiklik yaptıysanız site yeniden taranır.
Ad soyad ve e-posta yalnızca sonucu iletmek ve talebinizi yanıtlamak için kullanılır. Tarama kayıtlarındaki IP ve e-posta bilgisi 180 gün saklanıp silinir. Rapor bağlantısı 30 gün sonra erişime kapanır.
Hayır. Hiçbir test, sitenizin hatasız olduğunu garanti etmez. Tarama size bilmediğiniz hataları gösterir. Temiz bir sonuç, ölçülebilen kuralların ihlal edilmediği anlamına gelir.
Ayrıntılı yazıyı oku: Test sitemde hiç hata bulunmayacağını garanti eder mi?